11/2/2008 - BİLİM:KAİNATIN SIRIINI ÇÖZECEK DEDEKTÖR

Kainatın sırrını çözebilecek dedektör devreye girdi.

Gözler Cenevre kentinde.
Büyük Hadron Hızlandırıcısı, kısaca LHC olarak bilinen ve kâinatın en temel sırlarını çözmesi için planlanan araştırma projesinin hayata geçmesine yalnızca 2 ay kaldı.

Nisan'dan Kasım'a kadar deneyler yapılacak

Bilim insanları nisan ayında başlayacak ve kasım ayı sonuna kadar devam edecek deneyler yardımıyla maddenin var oluşuyla ilgili temel sorulara cevap bulmaya çalışacak.

Ancak bunu yapabilmek için maddenin ilk oluştuğu anı deneysel ortamda yeniden oluşturmak gerekiyor. Bu da Büyük Patlama (Big Bang) adı verilen olayın tekrar edilmesi anlamına geliyor. Peki bu mümkün mü? Bilim insanlarına göre evet!

Yapay Big Bang Temmuz'da

İsviçre'nin Cenevre kentinde bulunan Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nde (CERN) bunun için yaklaşık 54 yıldır aralıksız çalışılıyor. Büyük merakla beklenen "yapay Big Bang" ise temmuzda olacak.

1 milyar dolarlık Atlas dedektörü tamam

Projenin son basamağı olan ve 20 yılda tamamlanan 1 milyar dolarlık Atlas dedektörünün sisteme bağlanmasıyla birlikte artık deneyin başlamasına engel olabilecek bir şey kalmadı. Deneyin merkezinde ise düşünürlerin binlerce yıldan beri ümitsizce cevabını aradığı temel soru yatırıyor:

Kâinat nedir?

Proje Koordinatörü Dr. Markus Nordberg'e göre LHC'nin vereceği bilgiler bizi kâinatın kuruluşu olan 15 milyar yıl öncesine götürecek. Böylece kâinatın başlangıcını hangi maddelerin oluşturduğunu göreceğiz.

Kâinatın yüzde 96'sı kayıp!

Proje kapsamında Higgs parçacıkları aranacak. Higgs'e göre maddeye ağırlığını kazandıran bir parçacık bulunuyor. Halen kainatta bulunan maddenin yalnızca yüzde 4'ü tanımlanabiliyor. Peki kâinatın geri kalan yüzde 96'lık bölümü nerede? LHC Projesi'nin Higgs parçacıklarını bularak sorunu çözmesi ümit ediliyor.

Boyut sayısı 11'e çıkabilir

LHC'deyapılacak deney sonucunda aranan parçacıklar bulunursa şu ana kadar Albert Einstein'ın teorisinden bildiğimiz üç boyut ve zamanın haricinde 11 yeni boyutun daha çıkabileceğini ileri sürdü. Ancak tüm bu bilgilere ulaşabilmek için ise Atlas detektörünün saniyede oluşturacağı 60 milyon gigabyte'lık veri selini kontrol etmek gerekiyor.

LHC'nin ürettiği bir yıllık bilgiyi içeren DVD sayısı Ay'a kadar uzanıyor

ABD'li yazılım şirketi Oracle verilerin hem depolanması hem de gerektiğinde dünyanın farklı 11 bölgesinde bulunan bilim merkezinde kullanılabilmesi için yeni yazılımlar geliştirdi. Zira LHC'nin ürettiği bir yıllık bilgiyi DVD'lere kaydedip saklamak istenildiğinde DVD adedi Dünya'dan Ay'a kadar uzanıp sonra tekrar geri (760 bin kilometre) dönecek kadar çok oluyor.

Mahmut Sancak/Sabah