İSMET İNÖNÜ:PARALARA NEDEN RESMİNİ BASTIRDI?

Inonu paralara niye resmini bastirdi?

'Milli Sef' Ismet Inonu, olumunden yaklasIk 1 ay sonra paralardan Ataturk'un resmini kaldirarak kendi resmini koydurdu. Ataturk'u ‘Ebedi Sef’ ilan ettiren Inonu niye bu karari aldi?

 

Inonu paralara niye resmini bastirdi?

Ismet Inonu’nun, Basbakan Yardimcisi Satir’a ‘Ataturk’un golgesinde ezilmemek’ icin para ve pullara kendi fotograflarini bastirdigini soyledigi ortaya cikti

Basbakan Recep Tayyip Erdogan ile CHP lideri Deniz Baykal arasinda baslayan polemik, bir donemin en tartismali konularindan biri olan para ve pullardaki Ataturk fotograflarinin cikarilip yerine, Ismet Inonu’nun fotografinin konmasi tartismasini alevlendirdi. Inonu’nun cumhurbaskani secilmesiyle baslayan parada Inonu resimlerinin kullanildigi donem 1940’li yillarda ‘Ataturk’u unutturma cabasi’ olarak nitelendi. Ismet Inonu, kendini Ataturk’un golgesi altinda ezilmemek icin paralara kendi fotografini bastirdigini savundugu bildirildi.

EBEDI SEF-MILLI SEF DONEMI

ATATURK’UN olumunden sonra 26 Aralik 1938’de toplanan CHP Olaganustu Kurultayi’nda Ataturk’un ‘Ebedi Sef’, Inonu’nun de ‘Milli Sef’ olarak anilmasi, Inonu’nun ‘CHP’nin degismez genel baskani’ olmasi kabul edildi. Ismet Inonu, ayni tarihlerde devam eden para basimini durdurarak paralara kendi resmini koydurdu. Inonu’nun resimlerinin yer aldigi paralar, ikinci emisyon grubunda Ataturk’un resimlerinin bulundugu banknotlarla birlikte basildi. Inonu, pullarda da kendi resimlerini bastirtti. Cok partili hayata gecisin hemen ardindan kurulan DP, propagandasinda da ‘para ve pullarin uzerinde sadece Ataturk’un resminin kullanilacagi’ hususuna yer verdi. 1950’de tek basina iktidar olan DP, para, pul ve okul kitaplarindaki Inonu fotograflari donemini bitirdi.

ESSIZ KAHRAMANIN GOLGESI

INONU, ‘Ataturk’u unutturma amacina yonelik bir saygisizlik’ olarak yorumlanan bu icraatini donemin Basbakan Yardimcisi Kemal Satir’a soyle acikladi: ‘Ataturk gibi essiz bir kahramani istihlaf etmistim (halef olmustum). Benim icin en buyuk tehlike onun golgesi altinda erimek ve ezilmek idi. Devlet icraatinin butun sorumlulugu bana ait olmaliydi. Bunun icin de kudretim neyse benim damgami tasiyacak bir donemin basladiginin belli olmasi gerekiyordu. Paralara resim naksedilmesi tarihten gelen bir devlet kudreti ve hakimiyeti gelenegi idi. Parada pulda yapilanlarin baska turlu manalandirilmasi bir istismardir. Bizim ona vefa ve sadakatimiz tarihin imtihanindan gecmistir.’

HALKA MESAJDI

ISMET Inonu’nun torunu Gulsun Bilgehan ise ‘Ataturk neyse Inonu odur. Inonu, Ataturk’un cizgisini devam ettiren dava arkadasiydi’ dedi. Bilgehan, paralara Inonu’nun resimlerinin basilmasini ise ‘Ataturk oldu devlet baskani ayni ilkelerle devam ediyor’ mesajinin halka iletilmesi anlamini tasidigini one surdu.

Turk: O donemde yapilmasi gerekliydi

Hikmet Sami Turk: 2. Dunya Savasi’nin surdugu o donemki dusunce, Inonu’nun cevresinde ulusal birligi saglamaktir. Ataturk’u unutturmak degil. Kaldi ki, Ataturk’un ebedi istirahatgahi Anitkabir’in yapilmasi karari da Inonu doneminde alinmisti.

Fasist lidere karizma olusturma

Prof. DR. MUMTAZER TURKONE: 1938-1954 yillari arasi da zaten Milli Sef donemi olarak gecer. Sef, Italyan fasizminden alinma bir kelimedir. Mussolini’ye takilan bir lakaptir. Ataturk’un olumunden sonraki bu donem fasist donemdir, Inonu de bir fasist liderdir. Bu donemde Ataturk’un resminin paradan cikarilmasi, ayrintida kalan bir sey. Para ve pullara Inonu resimlerinin konulmasi da, fasizmin ilkelerinin benimsendigi donemin CHP iktidarinda ‘yasasin kral’ mantigiyla yeni bir lider etrafinda karizma olusturma cabasidir.

Tuna: Basbakan dogru soyluyor


Arastirmaci Taskin Tuna: Sayin Basbakan dogru soyluyor. Ben 70 yasindayim, bunu yasadim, biliyorum. 1938-50 yillari arasinda Turkiye tam bir seflik idaresine gecti. Inonu CHP’nin degismez genel baskani ve ulkenin Milli Sefi oldu. 2. Dunya Savasi’nin en hareketli donemlerinin yasandigi bu yillarda sIki yonetimler ve tutuklamalar, anti demokratik uygulamalar artti. DP iktidari donemine gecilmesi ve Celal Bayar’in cumhurbaskani olmasiyla birlikte de tum bunlar ortadan kaldirildi.

Star gazetesi

-------------

TC Banknotlar

http://www.worldcoins.ws/freecorner.php?lang=tr&display=archive

-----------

Para icat edilmeden önce, deniz kabuğundan kıymetli metallere kadar çeşitli mallar değişim aracı olarak kullanılmıştır.

Tarihi kayıtlara göre, M.Ö. 118 yılında Çinliler deri para kullanmışlardır.

İlk kağıt para ise M.S. 806 yılında yine Çin’de ortaya çıkmıştır.

Batıda kağıt paraların basılması ve kullanılması 17 nci yüzyılın sonlarına rastlamaktadır. İlk kağıt paranın 1690’lı yıllarda Amerika Birleşik Devletleri’nde Massechusetts Hükümeti, İngiltere’de ise “Goldsmiths” ler tarafından basıldığı ve dolaşıma çıkarıldığı, 1694 yılında İngiliz Merkez Bankası ve daha sonra diğer ülke merkez bankalarının kurulması ile de yaygınlaştığı görülmektedir.

Osmanlı İmparatorluğu’ndan intikal eden evrak-ı nakdiyeler, Cumhuriyetin ilk yıllarında para bastırılamadığından,1927 yılı sonuna kadar tedavülde kalmıştır.

Bir devletin egemenlik ve bağımsızlık sembolü olması nedeniyle, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde, 30 Aralık 1925 tarih ve 701 Sayılı “Mevcut Evrak-ı Nakdiyenin Yenileriyle İstibdaline Dair Kanun” kabul edilerek ilk Türk banknotlarının bastırılmasına karar verilmiştir. Bu kanun ile, mevcut evrak-ı nakdiyenin aynı nitelik ve miktarda kağıt para ile değiştirilmesi esas alınıp, paranın şekli ve basılıp değiştirilmesi gibi konuları düzenlemek üzere, Maliye Vekaleti’nden bir temsilcininin başkanlığında Ziraat, Osmanlı, İtibar-ı Milli, İş, Akhisar, Tütüncüler ve Akşehir bankaları ile Türkiye’de faaliyet gösteren diğer başlıca bankaların birer temsilcisinden oluşan bir komisyonun görevlendirilmesi hükme bağlanmıştır.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Kuruluşu

Cumhuriyet Yönetiminin, banknot ihracı imtiyazının, kurulacak bir milli bankaya verilmesi konusundaki kararlılığı çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nce 11 Haziran 1930 tarih ve 1715 sayılı Kanun ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kurulması kabul edilmiştir. Banka, gerekli hazırlıklar tamamlanarak 3 Ekim 1931 tarihinde faaliyete geçirilmiş ve banknot ihracı imtiyazı münhasıran Merkez Bankası’na verilmiştir.

Yorum Yaz