TURİZM:ALTERNATİF TURİZMİN PLANLANMASINDA SWOT ANALİZİNİN UYGULA

ALTERNATİF TURİZMİN PLANLANMASINDA SWOT ANALİZİNİN UYGULANMASI

Doç.Dr. Cevdet AVCIKURT –Balıkesir Üniversitesi T.İ.O.Y.O/Balıkesir

Arş.Grv. Ahmet KÖROĞLU –Balıkesir Üniversitesi T.İ.O.Y.O/Balıkesir

Arş.Grv. Murat DOĞDUBAY –Balıkesir Üniversitesi T.İ.O.Y.O/Balıkesir 

ÖZET           

Dünyada değişen tüketici eğilimleri karşısında klasik kitle turizminden farklı olarak alternatif turizm olgusu da ön plana çıkmaya başlamıştır. Bu trend çerçevesinde,  yeterli arz kaynaklarına sahip olan Türk turizminin de gerekli politikalar izlemesi kaçınılmazdır. Türk turizminin alternatif turizm çeşitlerinin geliştirilmesinde ne derece bir ivme kazanacağının saptanabilmesi için ülkenin arz kaynaklarının analiz edilip, beklentilere uygun olup olmadığının önceden belirlenmesinde fayda vardır. Bu planlamanın yapılmasında SWOT Tekniği kullanılabilir. Planlama aşamasında uygulanacak bu teknik, tüketicilerin beklentilerini karşılayacak ürün geliştirmede  faydalı olacaktır. Böylece; Türk turizmi, tüketicilere farklı ürünler sunarak Dünya turizm gelirlerinden daha fazla pay alabilecektir.  

1. Turizmde Değişen Tüketici Eğilimleri ve Alternatif Turizm Olanakları: 

Dünya turizm piyasasındaki tüketici eğilimindeki değişimler ülkeleri alternatif turizm imkanlarını geliştirmeye zorlamaktadır. TÜBİTAK'ın Vizyon 2023 Ulaştırma ve Turizm Ön raporunda turizm endüstrisindeki  olası gelişmeler şu şekilde sıralanmaktadır:   

·        Turist tercihleri kutuplaşacak, yenilik ve çeşitlilik talebi artacak, konfor ve macera motifleri ağırlıklı olacaktır. Ürün geliştirmede 3 S 'nin, yani deniz-kum-güneşin (sun-sand-sea) yerini 3 E, heyecan-eğlence-eğitim (exciting-educational-entertainment) temel unsurları alacaktır.

·        Ortalama insan ömrünün artmasına paralel olarak emeklilik süresi uzayacak, tatile daha çok zaman ayrılacaktır

·        Bekar ve çocuksuz çiftler ile üçüncü yaş denilen 65 ve üzeri yaş grubunun dünya nüfusu içerisinde ağırlık kazanması ve seyahate ve eğlenceye daha fazla kaynak ayırmaları beklenmektedir. 2023 yılında 350 milyon Avrupalının 100 milyonu 65 yaşın üzerinde olacaktır.

·        Ortalama çalışma süreleri kısalarak, tatile ayrılan süreler artacaktır,

·        Tüketicinin bilgilendirilmesi ve korunması evrensel sistemlere bağlanacak, kalıcı ve dengeli bir turizm gelişimi için tüketicilerin sürdürdüğü kampanyaların etkisi artacaktır. Önümüzdeki 20 yılda turizm gelişmesinin önemli özelliklerinden biri de uzak ülkelerden gelen turistlerin artış göstereceğidir. Uzak ülkelerden gelen turistlerin payının Avrupa'da yüzde 12'den yüzde 15'e, Amerika'da yüzde 23'ten yüzde 38'e, Orta Doğu'da yüzde 58'den yüzde 63'e, Güney Asya'da yüzde 76'dan yüzde 86'ya yükseleceği, ilk kez seyahat edecek olan yoğun kitlelerin başlangıçta yakını tercih edeceği, bölgeler içi turistlerin payının Doğ u Asya/Pasifik'te yüzde 79'dan yüzde 83'e, Afrika' da yüzde 58'den yüzde 64'e ulaşacağı tahmin edilmektedir.

 

Dünya turizm gelirlerinden daha fazla pay alabilmek için, Türkiye'nin de tüketicilerin değişen istek ve ihtiyaçları çerçevesinde ürünler sunması kaçınılmazdır. Arz kaynakları açısından yeterli olan Türkiye'de yapılacak olan turistik ürün çeşitlendirmesi ile;  

·        Ülkenin turizm potansiyeli daha yaygın, üretken, yaratıcı, dengeli, uyumlu olarak değerlendirilebilir.

·        İstihdam olanaklarının artmasına rol oynayabilir.

·        Turizmin bütün bir yıla yayılmasına olanak sağlayabilir.

·        Turistik yörelerin kalkınması, yöreler ve bölgeler arası gelişim dengesinin oluşmasında yardımcı olur.

·        Farklı hedef kitlelere ulaşılarak, daha fazla  kişinin turizmden yararlanması sağlanır.

·        Turizmin gelişme ivmesi artarak yeni ve verimli yatırım alanları yaratılır. 

Belirtilen bu faydalardan, ülkenin azami düzeyde yararlanabilmesi için turistik ürün çeşitlendirmenin iyi bir şekilde planlanmasında SWOT Tekniğinin kullanılması stratejik açıdan uygun olacaktır.  

2. SWOT Tekniği ve Türkiye'deki Alternatif Turizmin Planlanmasında Uygulanması: 

            SWOT Analizi; bir ürünün rakiplerine göre avantajlarının ve dezavantajlarının tespit edilip, işletmenin ürünle ilgili karşılaşabileceği fırsatların ve tehditlerin önceden saptanarak stratejik pazarlama planlaması yapmasında elde ettiği verileri kullanması yöntemidir. SWOT kelimesi, dört İngilizce kelime, Strenghts (Avantajlar), Weaknesses (Dezavantajlar), Opportunities (Fırsatlar) ve Threats (Tehditler) kelimelerinin baş harflerinden meydana gelmektedir. Bir ülkenin alternatif turizm politikalarının belirlenmesinde de SWOT Tekniğinden yararlanılarak, ülkenin turizm potansiyelinin içsel (güçlü ve zayıf yönler) ve dışsal (fırsatlar ve tehditler) faktörleri ortaya çıkarılmalıdır.

 

Ülkenin alternatif turizmde, güçlü ve zayıf yönlerinin açıkça bilinmesi ve analiz edilmesi, ülkenin hedeflerine uygun stratejinin seçilmesine yardımcı olacaktır. Ayrıca, ülkenin alternatif turizm imkanlarının her zaman değerlendirmeye tabi tutulması, onun hatalarının görülmesine ve düzeltilmesine fırsat veren bir araç olacaktır. Türkiye'nin alternatif turizmde güçlü, zayıf yanları ve karşılaşabileceği fırsatlar, tehditler aşağıda belirtilmiştir. 

2.1. Türkiye'nin Alternatif Turizmde Güçlü Yanları 

·        Alternatif turizme uygun iklim, doğal kaynaklar ve bozulmamış çevre,

·        Türkiye'nin sahip olduğu tarih ve kültür zenginliği nedeniyle kültür turizmi için elverişli olması,

·        Türkiye'de termal turizm olanağı için yaklaşık 1300 termal kaynağın bulunması,

·        Türkiye'nin kış sporlarına uygun, Dünya standartlarında merkezlerinin bulunması,

·        Başta Karadeniz olmak üzere Türkiye'nin yayla turizmine uygun potansiyelinin olması,

·        Özellikle Antalya-Belek yöresinde gelir gurubu yüksek olan turistlere yönelik, golf turizmine uygun alanların tahsil edilmesi,

·        Kongre turizmine uygun tesislerin ve kongre merkezlerinin bulunması,

·        Türkiye'de İslamiyet'e ait eserlerin yanı sıra çok sayıda kilise, sinagog ve diğer dini eserlerin inanç turizmi için çekim merkezi olması,

·        Turizm amaçlı kullanılabilecek özelliklere sahip Milli Parkların bulunması,

·        Dünya mirası açısından önemli olan, Pamukkale ve Kapadokya gibi tabiat  harikalarına sahip olunması, 

·        Dağcılık ve dağ turizmi açısından yüksek değeri bulunan Ağrı, Erciyes, Kaçkar, Süphan vb. çok sayıda  dağın olması,

·        Eko turizme ve kırsal turizme uygun alanların bulunması,

·        Akarsu turizmi (rafting, kano, nehir kayağı) için uygun akarsuların fazla olması,

·        Coğrafi konum nedeniyle turist gönderen pazarlara olan yakınlık,

·        Rakip ülkelere oranla çeşitlendirilmiş ürünler,

·        Kıta ötesi pazarlar için keşfedilmemiş destinasyon olması,

·        Ülkenin turizm pazarlama politikalarında turistik ürün çeşitlendirmesinin yer alması,

·        Turistik ürün çeşitlendirilmesiyle iç turizmin canlandırılması (Termal turizm, yayla turizmi, kış turizmi vb.)

2.2. Türkiye'nin Alternatif Turizmde Zayıf Yanları 

·        Altyapının alternatif turizm imkanları için, istenilen düzeyde geliştirilememiş olması,

·        Tesis ve çevre kalitesi arasındaki uyumsuzluk,

·        Finansman yetersizliği,

·        Toplumun alternatif turizm bilincinin geliştirilememiş olması,

·        Alternatif turizm için ayrılan tanıtma ve pazarlama bütçelerinin yetersizliği,

·        Yerel yönetimlerin alternatif ürünlere karşı duyarsızlık göstermeleri,

·        Turist sağlığı ve güvenliğindeki yetersizlikler,

·        Belirli yörelerde düzensiz ve çarpık yapılaşma nedeniyle doğal çevrenin giderek bozulması,

·        Doğal, kültürel ve tarihi mirasın yeterince korunamaması,

·        Türkiye'nin ülke ve turistik ürün imajının alternatif turizm imkanlarını olumsuz yönde etkilemesi,

·        Mevsimsellik ve kapasite kullanım oranlarının düşüklüğü,

·        Alternatif turizme yönelik yatırım teşviklerinin yetersiz olması,

·        Türk ekonomisinin kronikleşmiş yüksek enflasyon sorunu, 

2.3. Türkiye'nin Alternatif Turizm İçin Fırsatları 

·        Türkiye'nin rekabet gücünün yüksek olduğu doğa, tarih ve kültür turizmine olan ilginin yoğunlaşması,

·        Gelişen ulaşım olanakları ve buna bağlı olarak uzun mesafeli seyahat imkanlarının gelişmesi,

·        Batı Akdeniz'deki kirlenme sonucu Doğu Akdeniz bölgesinin çekiciliğinin artması,

·        Avrupa Birliği'nin finansal destek sağladığı projelerde alternatif turizme de yer verilebilmesi,

·        Giderek gelişen dünya turizmi, 

2.3. Türkiye'nin Alternatif Turizm İçin Tehditleri 

·        AB üyesi rakip ülkelerin birliğin bilgi ve finans desteklerinden yararlanarak rekabet güçlerini hızla artırmaları,

·        Yabancı tur operatörlerinin satış kataloglarında Türkiye'deki alternatif turizm olanaklarına yeterince yer vermemesi,

·        Coğrafi konum nedeniyle yakın çevrede yaşanan savaşlardan ve siyasi istikrarsızlıklardan olumsuz yönde etkilenme,

·        Avrupa Birliğinin birlik içi seyahatleri destekleyici politikaları,

·        Yatay ve dikey entegrasyonlar sonucu işletmelerin istedikleri ürünleri sunamamaları şeklinde sıralanabilir. 

Sonuç olarak; Türkiye'de alternatif turizm için yeterli arz kaynağı bulunmaktadır. Bu kaynakların  etkin ve verimli bir şekilde kullanılabilmesi için belirtilen zayıf noktalar gözden geçirilerek uygun çözümler bulunmalıdır. Karşılaşılabilecek fırsatlar ve tehditler önceden göz önüne alınarak stratejik alternatif turizm planlaması yapılmalıdır. Bu planlama çerçevesinde kamu ve özel sektör üzerine düşen görevi yerine getirmelidir. 

KAYNAKÇA 

1- ACAR, D., "Turizmin Çeşitlendirilmesi", I.Turizm Şurası, 1998, s.164-165

2- AVCIKURT, C., Turizmde Tanıtma ve Satış Geliştirme,

3- HACIOĞLU, N.,  Turizm Pazarlaması, 2000, s.111-113, ISBN 975-564-100-9

4- İÇÖZ, O., Turizm İşletmelerinde Pazarlama İlkeler ve Uygulamalar, 2001, s.148, ISBN 975-6809-66-3

5- KOTLER, P., BOWEN, J. , MAKENS J., Marketing for Hospitality and Tourism, 1999, s.87-89, ISBN 0-13-011031-0

6- MOUTINHO, L., Strategic Management in Tourism, "Strategic Planning", 2000, s.264, ISBN 0 85199 282 X

7- SOLEY, S.V., Turizm Potansiyelimizin Değerlendirilmesi ,1991, s.39

8- Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı  Turizm Özel İhtisas Komisyonu Raporu, Ankara, Nisan 2001, s.65-68, ISBN 975-19-2742-0

9- "Turizmde gelecek: 3 S yerine, 3 E",  www.turizmdebusabah.com, Erişim Tarihi : 07.04.2003

10- http://vizyon2023.tubitak.gov.tr/teknolojiongorusu/paneller/ulastirmaveturizm/ "Vizyon 2023 Ulaştırma ve Turizm Paneli", Erişim Tarihi:07.04.2003 

ÖZGEÇMİŞLER 

Doç.Dr. Cevdet AVCIKURT, 1968 yılında Sakarya'nın Kaynarca ilçesinde doğdu. 1988 yılında Uludağ Üniversitesi Balıkesir Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu'nda lisans eğitimini tamamladı. 1992 yılında University of Surrey'de Tourism Management dalında yüksek lisans derecesini aldı. 1997 yılında  Balıkesir Üniversitesi'nde doktor ünvanını aldı. 2000 yılında Doçent oldu. Mart 2003'ten itibaren Balıkesir Üniversitesi Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu Müdürlüğünü yürütmektedir. 

 

Arş. Gör. Ahmet KÖROĞLU, 1971 yılında Denizli'de doğdu. 1992 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Aydın Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulundan mezun oldu. 1997 yılında Rochester Institute of Technology'de Hospitality and Tourism Management dalında yüksek lisansını tamamladı. 1998 yılından itibaren Balıkesir Üniversitesi Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulunda çalışmakta olup doktora öğrenimine devam etmektedir.

 

Arş. Gör. Murat DOĞDUBAY, 1976 yılında Bursa'nın İnegöl ilçesinde doğdu. 1998 yılında Balıkesir Üniversitesi Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu'ndan mezun oldu. 2000 yılında Balıkesir Üniversitesi Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Anabilim Dalından Yüksek Lisans derecesi aldı. 1999 yılından itibaren Balıkesir Üniversitesi Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulunda çalışmakta olup doktora öğrenimine devam etmektedir.

İleti:K.Şimşek   aydinlikgelecek?gmail.com

-------------

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !